Ulug'bek rasadxonasi va astronomiyadagi yutuqlar

Mirzo Ulug'bek (1394-1449) - Temurning nabirasi, buyuk olim va astronom. U 1420-yilda Samarqandda o'sha davrning eng yirik rasadxonasini qurdirdi.

Rasadxona 3 qavatli binoda joylashgan bo'lib, uning balandligi 30 metrga yetgan. Bu yerda Ulug'bek va uning shogirdlari - Qozizoda Rumiy, G'iyosiddin Jamshid al-Koshiy kabi olimlar osmon jismlarini kuzatdilar.

Ulug'bek "Zij-i Guragoni" nomli yulduzlar katalogini yaratdi. Unda 1018 ta yulduzning aniq koordinatalari keltirilgan. Bu asar 200 yil davomida dunyodagi eng aniq astronomik jadval bo'lib qoldi.

Ulug'bek yilning uzunligini 365 kun, 6 soat, 10 daqiqa, 8 soniya deb hisobladi. Bu hozirgi zamonaviy hisob-kitoblardan atigi 58 soniyaga farq qiladi!

Afsuski, 1449-yilda Ulug'bek o'z o'g'li tomonidan o'ldirildi. Rasadxona vayron qilindi va faqat 1908-yilda V.L.Vyatkin tomonidan qayta topildi.